Kategoria: Obiekt militarny
Godziny otwarcia: Wt-Ndz:
Kwiecień – wrzesień: 11.00 – 18.00
Październik: 10.00 – 17.00
Kontakt: 42 632 84 40
Cennik biletów wstępu:
Bilet normalny – 24 zł
Bilet ulgowy – 18 zł
5.3.194
województwo: łódzkie
Adres: Kwiatkówek 26A,
99-100 Łęczyca
Dlaczego warto tu przyjechać?
✔ Miejsce, gdzie historia państwa Piastów jest dosłownie pod stopami.
✔ Łatwo dostępny, atrakcyjny krajobrazowo teren dla turystyki rowerowej i pieszej.
✔ Idealny punkt na rodzinny spacer połączony z lekcją historii.
Grodzisko w Tumie to nie tylko relikt przeszłości – to przestrzeń, w której można poczuć ducha wczesnego średniowiecza i zrozumieć, jak rodziło się państwo polskie. Jeśli planujesz wycieczkę po województwie łódzkim, koniecznie wpisz to miejsce na swoją trasę.
Grodzisko w Tumie – serce najstarszej Łęczycy
Pośród podmokłych łąk doliny Bzury, na niewielkim wyniesieniu terenu, wznosi się jedno z najciekawszych miejsc w centralnej Polsce – grodzisko w Tumie. To najstarszy element średniowiecznej Łęczycy i wyjątkowy punkt na mapie turystycznej regionu łódzkiego. Dziś jest doskonałym celem wycieczek rowerowych i pieszych, a jednocześnie fascynującą lekcją historii w terenie.
Grodzisko znajduje się w pobliżu miejscowości Łęczyca, niedaleko romańskiej perły architektury – Archikolegiata Najświętszej Maryi Panny i św. Aleksego w Tumie. To miejsce, w którym natura i historia splatają się w wyjątkowy krajobraz.
Od plemiennego refugium do piastowskiej twierdzy
Historia grodu w Tumie sięga końca VIII wieku. W czasach, gdy ziemie dzisiejszej Polski zamieszkiwały plemiona takie jak Polanie czy Wiślanie, powstał tu pierwszy obronny wał z centralnym placem – tzw. majdanem. Gród pełnił funkcję refugium, czyli miejsca schronienia w razie zagrożenia. Nie było tu stałej zabudowy – ludność chroniła się w jego obrębie jedynie w czasie niebezpieczeństwa.
W kolejnych dekadach gród był trzykrotnie przebudowywany. Wały stawały się coraz wyższe i potężniejsze – pod koniec X wieku osiągały około 8 metrów wysokości i nawet 15 metrów szerokości u podstawy. Konstrukcje drewniano-ziemne wznoszono na ruszcie z bali, często wzmacniając je skrzyniami wypełnionymi ziemią.
Przełom nastąpił w ostatniej dekadzie X wieku, gdy gród przejęli Piastowie, budujący zręby państwa polskiego. Rozpoczęła się faza wczesnopiastowska. Powstały nowe umocnienia z charakterystycznym kamiennym licem, drewniana brama wjazdowa w części północnej oraz trwała zabudowa wzdłuż wałów. W centrum zbudowano studnie, a znaleziska archeologiczne potwierdzają obecność zbrojnej załogi, w tym wojowników konnych.
W tym czasie gród stał się centralnym ośrodkiem ziemi łęczyckiej – administracyjnym, wojskowym i politycznym sercem regionu.
Walki, kasztelan i wieża
Na początku XII wieku o Łęczycę toczyły się walki podczas konfliktu między synami Władysław I Herman – Zbigniewem i Bolesław III Krzywousty. Zwycięski Bolesław miał – według kronikarza Gall Anonim – odnowić gród, choć badania archeologiczne nie potwierdziły jednoznacznie tej relacji.
Po okresie przejściowym w XIII wieku rozpoczęła się tzw. faza kasztelańska. Gród został gruntownie przebudowany – powstał rozbudowany system wałów i fos, drewniany pomost prowadzący do bramy oraz wielokondygnacyjna wieża kasztelańska. Funkcjonowała tu kancelaria i warsztaty rzemieślnicze. Gród był siedzibą władzy książęcej i kasztelańskiej, a pobliska kępa stanowiła jego zaplecze gospodarcze.
Od połowy XIV wieku znaczenie grodu zaczęło maleć. Jego funkcję przejął zamek w Łęczycy, a dawna twierdza stopniowo zamieniła się w porośnięte trawą grodzisko.
„Szwedzka Góra” – legenda i badania archeologiczne
Przez wieki pamięć o pierwotnej funkcji grodu zatarła się. Miejscowa ludność wiązała wały z czasami potopu szwedzkiego, stąd do dziś funkcjonuje nazwa „Szwedzka Góra”.
Pierwsze regularne badania archeologiczne rozpoczęły się w 1948 roku pod kierunkiem prof. Konrada Jażdżewskiego. Prace prowadzono przez osiem sezonów, odkrywając m.in. studnie o głębokości ponad 8 metrów oraz tysiące zabytków – od fragmentów naczyń, przez militaria i ozdoby, po monety.
Do badań powrócono w latach 2009–2011 pod kierownictwem prof. Ryszarda Grygiela. Wówczas odkryto m.in. bardzo dobrze zachowaną bramę grodu wraz z drewnianym pomostem, relikty wieży kasztelańskiej oraz trzecią, najstarszą studnię. Zastosowanie metod dendrochronologicznych pozwoliło precyzyjnie datować konstrukcje drewniane i uporządkować chronologię rozwoju grodu.
Grodzisko dziś – idealny cel wycieczki rowerowej i pieszej
Obecnie grodzisko w Tumie to rozległy, czytelny w terenie obiekt z zachowanymi wałami i zarysem fos. Spacer po jego koronie pozwala wyobrazić sobie potęgę dawnych umocnień i zrozumieć strategiczne znaczenie tego miejsca w dolinie Bzury.
Dla rowerzystów to znakomity przystanek na trasach prowadzących przez ziemię łęczycką – teren jest stosunkowo płaski, a okoliczne łąki i starorzecza tworzą malowniczy krajobraz. Dla piechurów to spokojne miejsce na historyczny spacer z widokiem na romańską kolegiatę w Tumie.
Warto połączyć wizytę w grodzisku ze zwiedzaniem:
Archikolegiata Najświętszej Maryi Panny i św. Aleksego w Tumie – jeden z najcenniejszych zabytków romańskich w Polsce,
- Skansen w Kwiatkówku
zamku w Łęczycy,
lokalnych muzeów i ścieżek edukacyjnych.
Krótka trasa po PKWŁ
Bolimowski Park Krajobrazowy – puszcza, która wciąga na dłużej
Bunkier w Konewce – gigant w środku lasu
